Inleiding

Deel I – Macroniveau

1. Ordenen en herordenen

Sociaal ondernemen in de Nederlandse context

Case: Greenwish

1.1 Inleiding
1.2 Het publieke domein: de (verzorgings)staat
1.2.1 Kenmerken
1.2.2 Vier functies
1.2.3 Bezwaren van de verzorgingsstaat
1.2.4 Hardnekkige problemen
1.3 Het economische domein: de markt
1.3.1 Kenmerken
1.3.2 Zelfstandig ondernemerschap
1.4 Het sociale domein: de civil society
1.4.1 Kenmerken
1.4.2 Vrijwilligerswerk binnen formele organisaties
1.4.3 Informele groepen
1.5 Een nieuwe maatschappelijke ordening
1.5.1 De improvisatiemaatschappij
1.5.2 De energieke samenleving
1.5.3 De doe-het-samen Maatschappij
1.5.4 De doe-democratie
1.5.5 Nieuwe term
1.6 De drie decentralisaties
1.7 Confrontaties
1.7.1 Overheid
1.7.2 Bedrijfsleven
1.7.3 Civil society
1.7.4 Sociaal ondernemingen en platforms
1.8 Samenvatting

2. Ondernemen en sociaal ondernemen

Visies en definities in internationaal perspectief

Case: Strawberry Earth

2.1.Inleiding
2.2.Ondernemen in historisch perspectief
2.2.1 Makelen en bemiddelen
2.2.2 Organiseren en beheren
2.2.3 Doorbreken en vernieuwen
2.2.4 Overleven
2.2.5 Ondernemen als dynamisch proces
2.3.Ondernemen in wetenschappelijk perspectief
2.4 Sociaal ondernemen
2.4.1 Ontstaan van het fenomeen
2.4.2 Containerbegrip
2.4.3 Drie contexten
2.5.De definitiekwestie
2.5.1 Uiteenlopende definities
2.5.2 Analyse
2.6. De hybriditeit van sociaal ondernemen
2.6.1 Samenwerking en synergie
2.6.2 Het multi-stakeholdermodel
2.6.3 Politiek speelveld en kritisch debat
2.7.Samenvatting

Deel II – Mesoniveau en microniveau

Inleiding deel II: Sociaal ondernemen en sociaal en ethisch kapitaal

3. Kiezen en coördineren

Sociaal ondernemen en management

Case: Thuisafgehaald

3.1 Inleiding
3.2 De verhouding tussen (sociaal) ondernemerschap en management
3.2.1 (Sociaal) ondernemerschap en management
3.2.2 Relevante managementkwesties
3.3 De keuze voor een rechtspersoon en bestuursstructuur
3.3.1 Rechtspersonen en –vormen in Nederland
3.3.2 Buitenlandse voorbeelden
3.4 Leiderschap in sociaal ondernemingen
3.4.1 Procesbenadering
3.4.2 Leiderschapstheorieën en hun betekenis voor sociaal ondernemerschap
3.5 Strategisch management
3.5.1 Visies op strategievorming
3.5.2 Fasen in het voorschrijvende proces van strategieontwikkeling
3.6 Human Resource Management (HRM) in sociaal ondernemingen
3.6.1 Het belang van stakeholders
3.6.2 Overzicht van HRM-activiteiten
3.6.3 HRM-aanpak en perspectieven
3.6.4 Formele en psychologische contracten
3.6.5 HRM verantwoorden
3.7 Samenwerken
3.7.1 Een gedeelde ambitie
3.7.2 Recht doen aan belangen
3.7.3 Persoonlijke relaties
3.7.4 Een professionele organisatie
3.7.5 Een betekenisgevend proces
3.8 Samenvatting

4. Merken en verhalen

Sociaal ondernemen en marketing

Case: Tony’s Chocolonely

4.1 Inleiding
4.2 De ontwikkeling van marketing
4.2.1 Marketing van diensten
4.2.2 Merken
4.3 Marketing voor sociale doeleinden
4.3.1 Sociale marketing
4.3.2 Goededoelenmarketing
4.4 Inzet van sociaal en ethisch kapitaal
4.4.1 Branding
4.4.2 Belofte(s) waarmaken
4.5 Internal branding
4.5.1 Het merk definiëren
4.5.2 Het merk positioneren
4.5.3 Merkwaarden bepalen
4.5.4 Mission statement formuleren
4.6 Branding en imago
4.6.1 Imago-ontwikkeling
4.6.2 Merkwaarden in relatie tot een sterk imago
4.7 Branding in relatie tot het MKB
4.7.1 Persoonlijke analyse van markt en samenleving
4.7.2 Persoonlijk contact met stakeholders
4.8 Het belang van storytelling
4.8.1 Typen verhalen
4.8.2 Narratieve elementen
4.8.3 Het proces van storytelling
4.9 Contentmarketing en free publicity
4.10 Relatiemarketing: doelgroepen en stakeholders
4.11 Samenvatting

5. Modelleren en bekostigen

Sociaal ondernemen en financiering

Case: Vandebron.nl

5.1 Inleiding
5.2 Beschrijving van de startende (sociaal) onderneming
5.2.1 Een (sociaal) ondernemingsplan
5.2.2 Een (nieuw) business model
5.3 Visies op (macro)economie
5.3.1 Alternatieve beschrijvingen van de (macro)economie
5.3.2 Nieuwe businessmodellen en nieuwe verdienmodellen
5.4 Financieel plan
5.4.1 Begroting en beginbalans
5.4.2 Kostprijsberekening
5.4.3 Prijsbeleid
5.4.4 Financieel management
5.5. Financiering
5.5.1 Diverse vormen van financiering
5.5.2 Verwachtingen van investeerders
5.5.3 Financiers overtuigen: de pitch
5.6 Samenvatting

6. Evalueren en impact meten

Sociaal ondernemen en verantwoording

Case: Taxi Electric

6.1 Inleiding
6.2 Het rendement van (sociale) interventies
6.3 Verantwoording: integrale rapportage van bedrijfsresultaten
6.3.1 GRI: een internationaal kader
6.3.2 Impactanalyse van de NS
6.3.3 De MAEXchange
6.4 Evaluatie en impactmeting
6.4.1 Het belang van een evaluatieontwerp
6.4.2 Het verhaal en/of de cijfers
6.4.3 De uitvoering van de evaluatie in stappen
6.4.4 Methodieken om impact te meten
6.4.5 Gevolgen van evaluatie en impactmeting
6.5 Samenvatting

Deel III: Macro-, meso- en microniveau komen samen

Inleiding deel III: De sociaal onderneming als intermediair en verbinder

7. Signaleren en vernieuwen

Sociaal ondernemen met maatschappelijke overvloed

Case: Driekant

7.1 Inleiding
7.2 Basiscategorieën van maatschappelijke kwesties
7.2.1 Ontwikkelingssamenwerking
7.2.2 Werkgelegenheid
7.2.3 Duurzaamheid
7.2.4 Leefbaarheid
7.2.5 Zorg en gezondheid
7.3 Cornucopia: maatschappelijke overvloed benutten
7.3.1 Verhalen en verbeelding
7.3.2 Goede ideeën
7.3.3 Creativiteit
7.3.4 Deskundigheid en kennis
7.3.5 Burgerkracht en inzet
7.3.6 Materialen en hernieuwbare energie
7.3.7 Consumenten
7.3.8 Space, skills, stuff and services
7.3.9 Gemeenschapsgeld
7.3.10 Geld
7.4 Samenvatting

8. Typeren en profileren

Sociaal ondernemen en professionalisering

8.1 Inleiding
8.2 Beschrijving van de typen
8.2.1 Social nurturers – werkgelegenheid
8.2.2 Social traders – ontwikkelingssamenwerking
8.2.3 Social connectors – leefbaarheid
8.2.4 Social innovators – duurzaamheid
8.3 De vier typen ondernemingen in het businessmodel-canvas
8.3.1 Casebeschrijving social nurturers
8.3.2 Casebeschrijving social traders
8.3.3 Twee casebeschrijvingen van social connectors
8.3.4 Casebeschrijving social innovators
8.4 Blik op de toekomst

Begrippenlijst

Literatuur

Fotoverantwoording

Register

Over de auteurs